GZM z nowymi kompetencjami. Prezydent podpisał ważną ustawę dla Metropolii

Prezydent RP podpisał ustawę o związku metropolitalnym w województwie pomorskim, która jednocześnie nowelizuje przepisy dotyczące Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Dla GZM oznacza to rozszerzenie katalogu zadań i nowe narzędzia do prowadzenia wspólnych działań ponad granicami pojedynczych miast i gmin. Zmiany mają ułatwić realizację przedsięwzięć ważnych dla całego obszaru metropolitalnego, który tworzy 41 samorządów i blisko 2,1 mln mieszkańców. Informację o podpisaniu ustawy 2 lipca 2026 roku potwierdziła Kancelaria Prezydenta RP.

Nowe kompetencje GZM. Co się zmieni?

Nowelizacja poszerza zakres spraw, w których Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia będzie mogła działać wspólnie z tworzącymi ją miastami i gminami. Chodzi między innymi o politykę gospodarczą i innowacyjną, transformację energetyczną, rynek pracy, aktywizację zawodową, edukację, współpracę z uczelniami, kulturę oraz gospodarkę komunalną, w tym gospodarkę odpadami. W praktyce ma to pozwolić na tworzenie wspólnych usług i realizację takich projektów, które w skali całej Metropolii mogą być skuteczniejsze niż działania prowadzone oddzielnie przez poszczególne samorządy.

Jak podkreśla GZM, podpis Prezydenta RP kończy wieloletnie starania o dostosowanie przepisów do doświadczeń pierwszej w Polsce ustawowej metropolii. Leszek Pietraszek, przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, ocenił, że to ważny moment dla ponad dwóch milionów mieszkańców regionu. Zaznaczył, że po dziewięciu latach funkcjonowania Metropolia otrzymuje narzędzia, które pozwolą skuteczniej odpowiadać na wspólne wyzwania miast i gmin.

Dlaczego ustawa metropolitalna jest ważna dla mieszkańców?

Zmiany są istotne, ponieważ wiele problemów dużych obszarów miejskich nie kończy się na granicy jednej gminy. Transport publiczny, rynek pracy, gospodarka odpadami, rozwój przestrzenny, inwestycje, energetyka czy usługi publiczne wymagają współpracy w większej skali. Nowe przepisy mają więc wzmocnić możliwość planowania i realizowania działań dla całego obszaru GZM, a nie tylko dla pojedynczych miejscowości.

Metropolia wskazuje, że rozszerzenie kompetencji jest odpowiedzią na wyzwania związane z transformacją gospodarczą, zmianami demograficznymi i rozwojem przestrzennym regionu. To szczególnie ważne dla Górnego Śląska i Zagłębia, gdzie miasta są ze sobą silnie powiązane komunikacyjnie, gospodarczo i społecznie. GZM już dziś odpowiada za jeden z największych systemów transportu publicznego w Polsce, integruje różne środki transportu i prowadzi projekty ponadlokalne.

Finał wieloletnich starań samorządów

Zmiana ustawy metropolitalnej była jednym z najważniejszych postulatów GZM od lat. Doświadczenia z funkcjonowania Metropolii pokazały, że dotychczasowe przepisy ograniczały możliwość wykonywania części zadań, które mogłyby być realizowane wspólnie. Jak informuje Portal Komunalny za PAP, wcześniejszy kształt ustawy nie obejmował wprost między innymi gospodarki odpadami, usług wspólnych czy zarządzania kulturą.

Starania o nowelizację wspierali samorządowcy miast i gmin tworzących GZM, parlamentarzyści oraz przedstawiciele środowiska akademickiego i gospodarczego Górnego Śląska i Zagłębia. W czerwcu wystosowali oni apel do Prezydenta RP o podpisanie ustawy, argumentując, że GZM udowodniła swoją skuteczność jako narzędzie współpracy samorządowej.

GZM wchodzi w nowy etap

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia powstała w 2017 roku jako pierwszy w Polsce związek metropolitalny utworzony na podstawie odrębnej ustawy. Tworzy ją 41 miast i gmin, a jej obszar zamieszkuje blisko 2,1 mln osób. Podpisanie ustawy otwiera kolejny etap funkcjonowania GZM i ma pozwolić na pełniejsze wykorzystanie potencjału współpracy samorządów.

Nowe przepisy nie oznaczają, że wszystkie zadania od razu zostaną przejęte przez Metropolię. Dają jednak szerszą podstawę do tworzenia wspólnych usług, planowania działań ponadlokalnych i prowadzenia projektów tam, gdzie współpraca całego obszaru może przynieść mieszkańcom największe korzyści.